[Θεσσαλονίκη, Εβραίοι 2* Thessaloniki, Jews 2]:parva iudaica thessalonicensia II

[Θεσσαλονίκη, Εβραίοι 2* Thessaloniki, Jews 2]:

parva iudaica thessalonicensia II

•     Δύο έγγραφα σχετικά με την προαγωγή του Μεναχέμ Μπενβενίστε, υπαλλήλου του Δήμου Θεσσαλονίκης, 27 Φεβρουαρίου 1943 * Two documents related to the Promotion of Menachem Benveniste, an employee of the Municipality of Thessaloniki, 27 February 1943

            

 

Όπως φαίνεται από το Πρακτικόν συνεδριάσεως του Υπηρεσιακού Συμβουλίου, άπαντα τα μέλη του    συμφωνούν ότι ο κρινόμενος είναι ικανός υπάλληλος. Ένα μέλος, ο Διευθυντής των Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου διατυπώνει, επί πλέον, την σκέψη ότι «επειδή ο ειρημένος τυγχάνει Εβραίος, δεν πρέπει να τύχη προαγωγής». Στον Πίνακα Προακτέων που δημοσιεύεται παραπάνω, συμπεριλαμβάνεται τελικά και το όνομα του Μεναχέμ Μπενβενίστε. 

•     Προσωρινόν Νοσοκομείον στο γκέτο Χιρς – 11 έγγραφα σχετικά με τη διαφορά μεταξύ  της Ισραηλιτικής Κοινότητος και του Μιχ. Δεβλέτογλου, προμηθευτού νοσοκομειακών ειδών, Φεβρουάριος – Μάρτιος 1943 * Temporary Hospital  in the ghetto Hirsch - 11 documents related to the dispute between the Jewish Community and Mich. Devletoglou, supplier of hospital equipment, February-March 1943

 

    

Η Κοινότητα, προκειμένου να προμηθευτεί από τον Μιχ. Δεβλέτογλου 20 στρώματα, 20 προσκέφαλα μεγάλα και 20 μικρά για τις ανάγκες του Προσωρινού Νοσοκομείου της στο γκέτο Βαρόνου Χιρς, υπογράφει  μαζί του συμφωνητικό στις 18/11/1942. Επειδή κατά την παράδοση των ειδών προκύπτει διαφορά μεταξύ της Κοινότητος και του προμηθευτού, ο δεύτερος προτείνει - και η Κοινότητα αποδέχεται - την ενέργεια πραγματογνωμοσύνης για την  επίλυση της διαφοράς. Έτσι με το έγγραφο που δημοσιεύεται εδώ και υπογράφει ο Πρόεδρος Τσβη Κόρετς [Zvi Koretz] η Κοινότητα, στις 5 Φεβρουαρίου 1943, ζητεί από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης να αναθέσει σε εμπειρογνώμονες την ενέργεια πραγματογνωμοσύνης. Στις 10 Φεβρουαρίου το Επιμελητήριο ενημερώνει την Κοινότητα, ότι για να διενεργηθεί πραγματογνωμοσύνη πρέπει η Κοινότητα να υποβάλλει «αίτησιν εις διπλούν νομίμως χαρτοσημασμένην» και συνάμα πρέπει να καταβάλλει και τα νόμιμα τέλη, προκειμένου οι αρμόδιοι να επιληφθούν της αιτήσεως. Η αίτηση του Μ. Δεβλέτογλου έχει ημερομηνία 16/2/1943 και ο υπάλληλος σημειώνει μπροστά με κόκκινο μολύβι την φράση «Δρ. 5000 Πραγματογνωμοσύνη» και στο πίσω μέρος σημειώνεται, στις 17 του μηνός, με γραφομηχανή η Πράξις Διορισμού Πραγματογνώμονος, του Λαζάρου Τσαούσογλου ενός «εκ του …καταλόγου των ορκωτών πραγματογνωμόνων». Την ίδια μέρα το Επιμελητήριο ενημερώνει τον Λάζ. Τσαούσογλου και του αναθέτει να μεταβεί στο κατάστημα του Μ. Δεβλέτογλου, να προβεί στην διενέργεια Πραγματογνωμοσύνης  και να υποβάλλει το πόρισμά του εντός 5 ημερών. Ο Λαζ. Τσαούσογλου δύο φορές με αιτήσεις του ζητεί και παίρνει παράταση της ημερομηνίας παραδόσεως της πραγματογνωμοσύνης και τις δύο φορές για την ίδια αιτία: «λόγω της μεγάλης απασχολήσεως της Ισραηλιτικής Κοινότητος». Τελικά, στις 23 Μαρτίου ο Λάζαρος Τσαούσογλου διενεργεί την πραγματογνωμοσύνη, παρουσία και του αντιπροσώπου της Κοινότητος Ηλία Πίγχα και  υποβάλλει την Έκθεση του στο Επιμελητήριο, το οποίον θα στείλει αντίγραφο στην Κοινότητα στις 31 Μαρτίου 1943. Όλα γίνονται σύμφωνα με την τάξη: Στο πίσω μέρος της Εκθέσεως σημειώνεται η Πράξις καταθέσεως της Πραγματογνωμοσύνης εις το Επιμελητήριον [26/3/1943] και «εις ένδειξιν υπογράφεται υπό του Διευθυντού του Επιμελητηρίου και του Πραγματογνώμονος». Αυτά είναι σύμφωνα με το γράμμα των νόμων όλα τα στοιχεία ενός πολύ απλού και μικρού, καθημερινού γεγονότος: μία παραγγελία και η ανακύψασα διαφορά στην εκτέλεσή της. Όμως τα μεγάλα και τραγικά γεγονότα συμβαίνουν παραλλήλως και περικλείουν αυτό το ελάχιστο. Είναι οι μήνες Φεβρουάριος και Μάρτιος του 1943 και σε αυτό το μικρό συμβάν φαίνεται, σαν τίποτε να μην έχει αλλάξει στην πόλη. Ο προμηθευτής ζητεί Πραγματογνωμοσύνη για υλικό που γνωρίζει ότι θα «χρησιμοποιηθεί» στο νοσοκομείο του γκέτο. Σκέφτηκε ότι μπορεί να εκμεταλλευτεί την θέση των εβραίων; Δεν θα το μάθουμε ποτέ, καθώς τα έγγραφα προέρχονται από φάκελο στον οποίον υπάρχουν και άλλα παρομοίων υποθέσεων μεταξύ χριστιανών, του ιδίου έτους. Η Κοινότητα στέλνει έγγραφο, το οποίο υπογράφει ο Πρόεδρός της. Δεν αποκλείεται μάλιστα να απασχολήθηκε, να διέθεσε δηλαδή χρόνο και να ενημερώθηκε. Τέλος, το Επιμελητήριο ζητεί από την Κοινότητα να τηρηθούν ακριβώς και απαρεγκλίτως οι συνήθεις τυπικές διαδικασίες. Αυτά που είχαν συμβεί από τον Ιούλιο του 1942 και κυρίως όσα παραλλήλως συμβαίνουν αυτό το δίμηνο (μόνον αυτά) σκέφτεται κανείς ότι δεν θα επέτρεπαν τίποτε από όσα έγιναν να λάβει χώρα. Μία απίστευτη αδράνεια, στην καλύτερη περίπτωση, χαρακτηρίζει όλους όσους εμπλέκονται σε αυτή την ιστορία και αυτή η αδράνεια δυστυχώς ρυθμίζει εξ ίσου τα ελάχιστα, όπως αυτό, αλλά και τα μέγιστα εκείνων των ημερών. Είναι ο γνωστός και απαρασάλευτος τρόπος των παλαιών ημερών της πόλεως, παντελώς ακατάλληλος πλέον να αντιμετωπίσει όσα με δαιμονικούς ρυθμούς επιβάλλει η νέα εξουσία και τα εξαρτήματά της.   Αυτή η στάση των υποκειμένων μαζί με τις πράξεις όλων εκείνων εκ των πολιτών που το ίδιο διάστημα μετρούν και υπολογίζουν, αντικειμενικά επιτρέπει στο θηρίο να είναι απολύτως αποτελεσματικό.

•     Δύο έγγραφα Τραπεζών του Κιλκίς σχετικά με καταθέσεις Ισραηλιτικής Κοινότητος και Ισραηλιτών, 29 Μαΐου 1943 και 6 Ιουνίου 1944 * Two documents from Banks of Kilkis related to  deposits of the Jewish Community and other Israelites, May 29, 1943 and June 6, 1944.

Στο πρώτο έγγραφο, το Υποκατάστημα της Αγροτικής Τραπέζης στο Κιλκίς ενημερώνει το αντίστοιχο της Εθνικής Τραπέζης ότι σε αυτό δεν υπάρχουν καταθέσεις επ’ ονόματι Ισραηλιτικής Κοινότητος και στο δεύτερο έγγραφο το Υποκατάστημα της Εθνικής Τραπέζης Κιλκίς αναφέρει στα Κεντρικά των Αθηνών ότι δεν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία ανήκοντα σε Ισραηλίτες «από 6.10.1943 και εφεξής»

•       Ανώνυμες Εταιρείες [Θεσσαλονίκης]  με μικτά Διοικητικά συμβούλια [Χριστιανοί και Ισραηλίτες], 1943-1944 * S.A. Corporations [of Thessaloniki] with mixed Boards [Christians and Israelites], 1943-1944

 

Στις 17Δεκεμβρίου 1943 η Υπηρεσία Διαχειρίσεως Ισραηλιτικών Περιουσιών ΥΔΙΠ, αποστέλλει έγγραφον προς το Εμπορικόν και Βιομηχανικόν Επιμελητήριον και ζητεί από αυτό «Κατάστασιν εμφαίνουσα τους Ισραηλίτας, οίτινες έχουσιν διαφόρους καταθέσεις εις διαφόρους οργανισμούς ή εμπορικάς επιχειρήσεις, Ανων. Εταιρίας, ομορρύθμους τοιαύτας ή συμμετοχήν εις ταύτας»

Το Επιμελητήριο, όπως φαίνεται από το διαβιβαστικό,  στις 7 Φεβρουαρίου 1944 αποστέλλει στην ΥΔΙΠ τον παρακάτω «Πίνακα, εμφαίνοντα τας [παρ’ ημίν] εγγεγραμμένας Ανωνύμους Εταιρίας των οποίων τα μέλη του Διοικητικού των Συμβουλίου αποτελούνται εκ Χριστιανών και Ισραηλιτών».

Στην διάρκεια της Κατοχής, κυρίως από το καλοκαίρι του 1942 και μετά, εβραίοι επιχειρηματίες και έμποροι συμφωνούσαν με Χριστιανούς φίλους των και τους μεταβίβαζαν εικονικά μετοχές ή καταστήματα, προκειμένου να τα σώσουν από την ιδιαίτερη μανία των Γερμανών και των συνεργατών τους. Ένα εργοστάσιο από τα αναγραφόμενα στον παραπάνω πίνακα, η «Ελληνική Χαρτοποιΐα Μακεδονίας Α.Ε», ανήκε στην οικογένεια Άντζελ [πρόεδρος του Δ.Σ. ο Σολομών Άντζελ, Γενικός Διευθυντής ο υιός του Ισαάκ Άντζελ και Διευθυντής του εργοστασίου ο Μάριος Ουζιέλ]. Όπως φαίνεται από το Βιβλίον Πρακτικών της Εταιρείας, το οποίον ευρίσκεται στο αρχείο μας, τον Δεκέμβριο του 1942 εμφανίζονται οι Θ. Παπαντέλης και Δ. Κολοκοτσάς, προφανώς κατόπιν συμφωνίας με τον ευρισκόμενο στην Αθήνα Ι. Άντζελ, ως μέτοχοι [εικονικοί]  της Εταιρείας και κάτοχοι του 75% των μετοχών. Ο Ι. Άντζελ αντικαθίσταται «προσωρινώς» από χριστιανό συμπολίτη του, εξακολουθεί όμως, ως εκπρόσωπος του εργοστασίου στην Αθήνα, να μισθοδοτείται από την Εταιρεία καθώς και ο Μάριος Ουζιέλ, ο οποίος παραμένει διευθυντής του εργοστασίου στην Θεσσαλονίκη. Πολύ γρήγορα, στο τέλος Φεβρουαρίου 1943 αφαιρείται από τον Μάριο Ουζιέλ το δικαίωμα υπογραφής και εκπροσωπήσεως της Εταιρείας, παραμένει όμως σύμβουλος στο Δ.Σ. Ένα μήνα αργότερα, 25 Μαρτίου 1943, η έδρα της Εταιρείας μεταφέρεται στην  Αθήνα και τα μέλη του Δ.Σ. τώρα είναι 5 πολίτες,  χριστιανοί το θρήσκευμα. Ο Ισαάκ Άντζελ και ο υιός του Ραϋμόνδος, κρύβονται στην Αθήνα και σώζονται, ενώ η δυναμική Ίντα, σύζυγος του Ισαάκ, μαζί με τον μικρότερο υιό του ζεύγους συλλαμβάνονται και μεταφέρονται σε στρατόπεδο, από το οποίο θα επιστρέψει μόνον η Ίντα. Μετά την απελευθέρωση αναλαμβάνει την κατεστραμμένη επιχείρηση ο κανονικός ιδιοκτήτης Ισαάκ Άντζελ μέχρι τον θάνατό του [1953], αμέσως μετά εκλέγεται μέλος του Δ.Σ. η Ίντα και σε λίγους μήνες γίνεται Διευθυντής ο Ραϋμόνδος [1954], ενώ από το επόμενο έτος αναλαμβάνει Γενικός Διευθυντής. Η Εταιρεία, με άλλο ιδιοκτησιακό καθεστώς, υφίσταται και σήμερα. Από τους Άντζελ ζει στην Αθήνα η Λόλα [Ρασέλ] Χασσίδ, σύζυγος του Ραϋμόνδου και προγιαγιά της ΄Ιριδος. Η Λόλα έζησε και «εόρτασε» τα έβδομα γενέθλια της ζωής της κρατουμένη στο στρατόπεδο Bergen Belsen μαζί με την μητέρα της Εστέρ Φρανσές. Στο ίδιο στρατόπεδο εκρατείτο και ο πατέρας της Σολομών Χασσίδ.

Κλείνω με δύο επιστολόχαρτα, το πρώτο της Ελληνικής Χαρτοποιΐας Μακεδονίας Α.Ε. και το δεύτερο της ΒΙΟΜΗΤ, εταιρείας που επίσης συμπεριλαμβάνεται στον παραπάνω Πίνακα. Το επιστολόχαρτο της Χαρτοποιΐας δημοσιεύεται και για την εξαιρετική αισθητική του, ενώ το επιστολόχαρτο της ΒΙΟΜΗΤ επειδή είναι ένα από τα επιστολόχαρτα της παρακάτω, τελευταίας, ενότητας εγγράφων - επιστολών.

   

• 4 έγγραφα  - επιστολές εβραίων εμπόρων προς το Εμπορικόν και Βιομηχανικόν Επιμελητήριον Θεσσαλονίκης σχετικές με την δυνατότητα εξαγωγής φυτιλίου αναπτήρων και λαμπών εκτός της Γενικής Διοικήσεως Μακεδονίας, Ιούνιος 1942 *  4 documents - correspondence from Jewish merchants to the Commercial and Industrial Chamber of Thessaloniki regarding the potential to export wick lighters and lamps outside of  the General Administration of Macedonia, June 1942.

Ο Δ. Αλλαλούφ στις 12 Ιουνίου ζητεί από το Επιμελητήριο βεβαίωση ότι στην τοπική αγορά πλεονάζει το «φιτίλ τσακμάκ» και το «φιτίλ λάμπας». Αυτή την βεβαίωση θα χρησιμοποιήσει στην Υπηρεσία Επισιτισμού, προκειμένου να πάρει άδεια και να αποστείλει στην Αθήνα εμπόρευμα 500 οκάδων για το καθένα από τα δύο είδη φυτιλιού.

Το Επιμελητήριο στις 15 Ιουνίου αποστέλλει σημείωμα σε 5 εμπόρους [4 εβραίους και έναν χριστιανό] και ζητεί από τον καθένα να βεβαιώσει, ότι πράγματι διατίθενται ικανές ποσότητες φυτιλιού στην αγορά και επομένως μπορεί ο ενδιαφερόμενος να «εξάγει» τις συγκεκριμένες ποσότητες. Οι έμποροι απαντούν σχεδόν αμέσως και πολύ προσεκτικά, έτσι το Επιμελητήριο δίνει Πιστοποιητικό στον Δ. Αλλαλούφ ότι «είναι δυνατή επί του παρόντος η Εξαγωγή…». Δημοσιεύονται οι έντυπες φίρμες των τριών εμπόρων [δύο εβραίων και ενός χριστιανού] και το καλής αισθητικής επιστολόχαρτο του Ισάκ Καράσσο. Είναι ακόμα η περίοδος που όλα φαίνονται να κυλούν σχετικώς ομαλά, οι έμποροι της πόλεως εργάζονται, συνεχίζουν να ακολουθούν τους παλαιούς τρόπους και  συγχρόνως προσπαθούν να κινούνται στην καινούργια κατάσταση της αγοράς ο καθένας ανάλογα με την πείρα, τις ικανότητές και τις αρχές του.

   

[Θεσσαλονίκη, Εβραίοι * Thessaloniki, Jews]: parva iudaica thessalonicensia Ι

[Θεσσαλονίκη, Εβραίοι * Thessaloniki, Jews]:

parva iudaica thessalonicensia Ι

• Έγγραφο του Προέδρου της Ισραηλιτικής Κοινότητος Θεσσαλονίκης προς την Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Θεσσαλονίκη, 21 Ιουλίου 1941, μονόφυλλο, διαστάσεις 22Χ23 * Document of the President of the Jewish Community of Thessaloniki to Emporiki Bank of Greece, Thessaloniki, July 21, 1941, single page, dimensions 22Χ23cm.      
  
  Ο Σαμπετάι [Σάμπυ] Σαλτιέλ γνωστοποιεί στην Τράπεζα ότι «δυνάμει του από 14ης Μαΐου 1941 επισήμου εγγράφου των…Ενόπλων Γερμανικών Δυνάμεων Κατοχής» διορίσθηκε Πρόεδρος της Κοινότητος.  Με το έγγραφο ενημερώνεται η Τράπεζα για το πρόσωπο του Προέδρου και ταυτοχρόνως αποκτά δείγμα της υπογραφής του, απαραίτητα και τα δύο για τις οικονομικές συναλλαγές Κοινότητος και Τραπέζης.
  Ο Σάμπυ Σαλτιέλ διορίστηκε από τους Γερμανούς  Πρόεδρος της Κοινότητος από τον Μάϊο του 1941 έως τον Δεκέμβριο του 1942,  το μεσοδιάστημα δηλαδή που οι Γερμανοί κράτησαν τον Κόρετς εκτός της Προεδρίας της Κοινότητας.

• Δύο σχέδια εγγράφων του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης σχετικά με εβραίους δικηγόρους της πόλεως, 13 Ιουλίου 1942 και 1(;) Ιουνίου 1943, δακτυλογραφημένα.* Two drafts of the Bar Association of Thessaloniki related to Jewish lawyers of the city, July 13, 1942 and   June 1(?), 1943, typed.       
  
  
  
  Με το πρώτο έγγραφο ο Δικηγορικός Σύλλογος, δύο μέρες μετά το Σάββατο της Πλατείας Ελευθερίας, παρακαλεί  τον Γενικό Διοικητή να ζητήσει από τις Γερμανικές Αρχές την εξαίρεση επτά Ισραηλιτών δικηγόρων από το μέτρο της πολιτικής επιστρατεύσεως. Προκειμένου να ενισχύσουν το αίτημά τους προς τον Διοικητή, σημειώνουν ότι και οι επτά δικηγόροι επιστρατεύτηκαν στον Πόλεμο του ’40, ένας μάλιστα εξ αυτών [Ηλίας Καμχή] είχε αδελφό φονευθέντα εις το μέτωπο. Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου είναι ο Γ. Σερεμέτης και Γενικός Γραμματεύς ο Θ. Βαζάκας.
  Στο δεύτερο έγγραφο γίνεται αναφορά σε 17 Ισραηλίτες δικηγόρους και το πρώτο όνομα που αναφέρεται είναι αυτό του Γιομτώβ Γιακοέλ. Υπάρχουν δύο λέξεις χαρακτηριστικές εκείνων  των ημερών: «αποδημούντων και «μετανάστευσιν». Ο συντάκτης του κειμένου, πιθανόν ο Προεδρεύων δικηγόρος Ι. Τσιτσικλής, χρησιμοποιεί αυτές τις λέξεις για να περιγράψει τι συμβαίνει στους εβραίους συμπολίτες του, οι οποίοι από τα γκέτο είχαν αρχίσει να οδηγούνται [15 Μαρτίου] μακριά από τις εστίες τους, Η φράση: «Ως γνωστόν μεταξύ των αποδημούντων Ισραηλιτών Θεσσαλονίκης απεδήμησαν…» περιγράφει γεγονός που γίνεται με την θέληση των προσώπων στα οποία αναφέρεται ή τουλάχιστον με την φράση δεν σημειώνεται η παραμικρή εξωτερική πίεση προκειμένου να συμβεί η αναφερόμενη αποδημία. Αλλά και παρακάτω η ελαφρώς τροποποιημένη διατύπωση, η φράση δηλαδή  «διαφόρων πελατών των μη υποκειμένων εις την μετανάστευσιν των Ισραηλιτών» απλώς  εξηγεί ότι οι Ισραηλίτες δεν επέλεξαν την μετανάστευση, αλλά υπόκεινται σε αυτή. Όμως καμία αναφορά δεν γίνεται, έστω και με τον τυπικό τρόπο συντάξεως ενός εγγράφου, στα πραγματικά γεγονότα των ημερών, λείπει ακόμα  και η παραπομπή στις «Γερμανικές Αρχές», που θα ήταν απολύτως φυσικό να υπάρχει. 
   Στο πρώτο έγγραφο εκδηλώνεται το ενδιαφέρον για τους συναδέλφους, η ανησυχία και η φροντίδα για πρόσωπα γνωστά και μερικά ίσως οικεία, ενώ στο δεύτερο, ένα χρόνο αργότερα, σημειώνεται η φροντίδα για τους φακέλους των υποθέσεων και εκδηλώνεται το ενδιαφέρον για την «ομαλή» συνέχεια των δικαστικών υποθέσεων, εκείνων που είχαν αναλάβει τα γραφεία των απόντων πλέον ισραηλιτών δικηγόρων. Για τους ίδιους και την τύχη τους δεν γίνεται καμία μνεία, απλώς παρατίθενται τα ονοματεπώνυμά των. Αλλά και γενικότερα η αίσθηση ανησυχίας και φροντίδας που δικαίως διατρέχει το πρώτο έγγραφο, απουσιάζει εντελώς από το δεύτερο.
  
  

• Τρία έγγραφα του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης σχετικά με την αίτηση της Ραχήλ Αβραάμ Καράσσο [Τρεις εβραίοι αντάρτες στο βουνό – ο ένας (Μάρκος ή Μορδοχάϊ Αβραάμ Καράσσο) εφονεύθη σε συμπλοκή με τους Γερμανούς, 1944] * Three documents from the Court  of First Instance of Thessaloniki related to the application of Rachel Abraham Karasso [Three Jewish partisans in the mountains - one (Mark or Mordochai Abraham Karasso) was killed in a gunfight with the Germans, 1944]            
  
  Οι μάρτυρες Αβραάμ Τζαχόν και Ιάκωβος Αβραάμ Γκρότα(;) καταθέτουν στο Δικαστήριο ότι ο υιός της αιτούσης Μάρκος ή Μορδοχάϊ  Αβραάμ Καράσσο, είχε καταταγεί στις ανταρτικές δυνάμεις και εφονεύθη σε συμπλοκή με τους Γερμανούς στην περιοχή Μουχαρέμ – Χάνι της Εδέσσης. Μάλιστα ο πρώτος μάρτυρας σημειώνει ότι είδε τον Μάρκο ή Μορδοχάι σκοτωμένο, γεγονός που σημαίνει ότι μάλλον ήτανε μαζί στο ίδιο τμήμα. Ίσως και το όνομα Μάρκος να είναι αυτό που χρησιμοποιούσε ο Μορδοχάι στο βουνό. Τέλος, σημειώνεται ότι η ηλικία των δύο μαρτύρων το 1955 είναι τα 38 έτη, επομένως ήταν 25 και 26 ετών τα έτη 1943 και 1944 που υπηρέτησαν στα ανταρτικά τμήματα.
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  
  

• Τρία έγγραφα του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης σχετικά με την αίτηση 5 γυναικών  για την αναγνώριση του Σωματείου Σύνδεσμος Εκχριστιανισθέντων Ισραηλιτών Βορείου Ελλάδος "η ΕΝΩΣΙΣ".  * Three documents from the Court of First Instance of Thessaloniki on the application of five women for the recognition of the Society Association of Christianized Israelites of Northern Greece "the UNION".           
  
          
  Παρότι στον τίτλο αναφέρεται ο γενικός όρος «εκχριστιανισθέντων», την αίτηση καταθέτουν μόνον γυναίκες, σύζυγοι χριστιανών, για τις οποίες σημειώνεται και  το γένος των. Πριν από την Κατοχή  πολύ σπάνια συνέβαιναν μικτοί γάμοι και αμέσως μετά από το 1945, οι ολίγοι επιζήσαντες εβραίοι, προκειμένου να αντέξουν,  αισθανόντανε την ανάγκη να είναι μαζί και έγιναν, τότε, μεταξύ των αρκετοί γάμοι. Το πιθανότερο επομένως είναι τα μέλη του Σωματείου να «εκχριστιανίστηκαν» και να παντρεύτηκαν χριστιανούς [προφανώς «εκχριστιανίστηκαν» προκειμένου να παντρευτούν] το χρονικό διάστημα που καλύπτει το δεύτερο εξάμηνο του 1941 και το έτος 1942, ίσως και τους δύο πρώτους μήνες του 1943. 
  
  
  
  
  
  
  
  
   
•  Δύο έγγραφα του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης σχετικά με την αίτηση του Σολομώντος Ιακώβ Άντζελ [ζεύγος εβραίων κρύβεται και σώζεται από χριστιανούς στο χωριό Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, 1944], 1959.* Two documents of the Court of First Instance of Thessaloniki related to the  application of Solomon Jacob Angel [a Jewish couple hides and gets saved  by Christians in the village Oraiokastron Thessaloniki, 1944], 1959    

Ο πρώτος μάρτυρας καταθέτει ότι ο ίδιος έβγαλε από την Θεσσαλονίκη στο Ωραιόκαστρο τον αιτούντα και την φίλη του αιτούντος Μαρία Αβραάμ Πιτσών το 1944, την οποία μάλιστα παρουσίασε με το όνομα Μαρία σύζυγο Ιωάννου Λαζοπούλου, όνομα παλαιού χριστιανού φίλου του Σολ. Άντζελ. Η Μαρία μάλιστα εγέννησε κορίτσι, το οποίο  ο μάρτυς εβάπτισε χριστιανή. Η αίτηση κατατίθεται 14 χρόνια αργότερα για να τακτοποιήσει την νομική κατάσταση της κόρης του ζεύγους. Σημειώνεται ότι εάν το έτος  της αποκρύψεως του ζεύγους είναι το σωστό [1944] , τότε το ζεύγος θα πρέπει να κρύφτηκε και στην πόλη, πριν να μετακινηθούν στο Ωραιόκαστρο.

• Τρία έγγραφα του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης σχετικά με την αίτηση του Σαμπετάϊ Ιωσήφ Βαρσάνο [γάμος εβραίων στο γκέτο Βαρόνου Χιρς στις 20 Μαρτίου 1943], 1951.*Three documents of the  Court of First Instance of Thessaloniki related to the application of Sabetai Joseph  Varsano [marriage of Jews in the ghetto Baron Hirsch on March 20, 1943] 1951       
  
             
  Ο Σ. Βαρσάνο αιτείται από το Δικαστήριο την βεβαίωση του γεγονότος της τελέσεως του γάμου μεταξύ της αδελφής του Ζαννάς Βαρσάνο του Ιωσήφ και της Εστερίνας και του Αλβέρτου Ελιεζέρ του Χαΐμ και της Εστέρ ή Εστρέας, τελεσθέντος στο Στρατόπεδον Βαρόνου Χιρς την 20η Μαρτίου 1943. Ο μάρτυς Μορδώχ Ραφ. Λεβή, συγκρατούμενος τότε, καταθέτει ότι παρέστη στον γάμο του Σαμπετάϊ και της Ζαννάς. Γνωρίζουμε ότι τελέσθησαν πολλοί γάμοι στο γκέτο Βαρόνου Χιρς, καθ’ όλο το διάστημα της λειτουργίας του ακόμα και όταν τα τραίνα εγέμιζαν και μετέφεραν τους εγκλείστους στα στρατόπεδα.    
  
  
  
  

Θεσσαλονίκη: Κατοχή και Εβραίοι - Εβραιόπαιδες [71] των Παιδικών Συσσιτίων Αγίας Τριάδος [1942 – 1943]

Μνήμη των Εβραιοπαίδων και της Ερατούς Π. Κοντού

Η σελίδα του καταστίχου, πριν τις εγγραφές του έτους 1943

Το εξώφυλλο

Το βιβλιάριο Εθελοντού Βοηθού του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού

και η κάρτα - επισκεπτήριο

της Ερατούς Π. Κοντού

Στα Παιδικά Συσσίτια Εστίας Εμποροβιομηχάνων Αγίας Τριάδος σιτίζονται καθημερινά 550 με 600 παιδιά, αγόρια και κορίτσια, από το 1942 έως το 1944.

Ανάμεσα σε  αυτά, περισσότερα από 70 είναι ελληνόπαιδες εβραίοι, τα ονοματεπώνυμα των οποίων φαίνονται στον παρακάτω πίνακα μαζί με το επάγγελμα του πατρός των και τις διευθύνσεις των κατοικιών τους. Μόνον που αυτοί σιτίζονται από το 1942 έως τις αρχές του 1943.

Υπεύθυνη του Συσσιτίου είναι η εθελοντής αδελφή του Ε.Ε.Σ. Ερατώ Π. Κοντού, μετέπειτα σύζυγος του δικηγόρου Γεωργίου Μέλλου. Στο Βιβλιάριον της Εθελοντού Βοηθού του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και στο διάστημα 1942 – 1944, σημειώνεται για την Ερατώ, και υπογράφεται από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εμποροβιομηχανικού Παιδικού Συσσιτίου: «Προϊσταμένη Παιδικής Εστίας Αγίας Τριάδος Εμποροβ. Παιδ. Συσσιτίων κατά την έναντι διάρκειαν [1942-1944] η αδελφή του Ε.Ε.Σ. Ερατώ Κοντού προσεφέρθη εθελοντικώς και ανέλαβε την Εστίαν Παιδικών μας συσσιτίων της αγ. Τριάδος. Εις τας αμέτρους, πολυμόρφους και μητρικάς αυτής φροντίδας, οφείλεται η δια της Εστίας ταύτης διάσωσις εκατοντάδων Ελληνοπαίδων δια της συνειδητής παρακολουθήσεως τούτων παρά της ειρημένης αδελφής τόσον από απόψεως επισιτιστικής όσον και από υγειονομικής τοιαύτης».

Από τα τέσσερα πολυσέλιδα Κατάστιχα με τα ονοματεπώνυμα των σιτιζομένων παίδων διαβάζω και αντιγράφω ονόματα εβραιοπαίδων: Αλμπέρτος, Μαρσέλ, Πέπο, Ελί, Ιωσήφ, Ζακ, Σαμουέλ, Ίνο, Τζάκο… και ακόμα Εριέττη, Αλέγρα, Μυριάμ, Στέλλα, Νταίζη, Μάττη, Ρασέλ, Λούτσια, Έττυ, Σαρρίκα…

Μέχρι και στις 12 Μαρτίου 1943 τρέχουν, παίζουν, χτυπούν, κλαίνε και γελούν, θυμώνουν, μελαγχολούν μαζί με τα άλλα παιδιά, της ίδιας πάνω κάτω ηλικίας και από την ίδια περιοχή, που και αυτών τα ονόματα είναι γραμμένα στο κατάστιχο των Συσσιτίων. Μέχρι στις 12 Μαρτίου. Γιατί την επομένη σημειώνονται μόνον οι χριστιανοί παίδες που παίρνουν συσσίτιο. Οι εβραίοι διαγράφονται: περνάει μία γραμμή πάνω από το ονοματεπώνυμο και στο λευκό που μένει μέχρι την άκρη της σελίδας σημειώνεται για τον καθένα και την καθεμία: «Μετατίθεται εις Εστίαν Ματανώθ». Έτσι τους είπαν και αυτό έγραψαν. «Εις Εστίαν Ματανώθ». Στις 13 Μαρτίου. Γιατί στις 15 Μαρτίου έφευγε ο πρώτος συρμός για τις εστίες...

Δεν ήταν καθόλου εύκολο να εγγραφεί ένα παιδί σε κάποιο από τα συσσίτια που δημιουργήθηκαν τότε, καθώς οι δυνατότητες όσων έδρασαν υπήρξαν συγκεκριμένες, ενώ ο αριθμός αυτών που υπέφεραν μεγάλωνε και περίσσευε. Η πείνα και οι ασθένειες απειλούσαν με αφανισμό τους πολίτες και οι γονείς προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να στηρίξουν και να διασώσουν, κυρίως, τα τέκνα τους.

Οι Εβραίοι από την αρχή της Κατοχής είχαν συγκεκριμένους λόγους να  ανησυχούν περισσότερο από τους χριστιανούς για την τύχη τους και ταυτοχρόνως, προκειμένου να βοηθήσουν τα παιδιά τους, έπρεπε να προσπαθήσουν πολύ περισσότερο από τους άλλους συμπολίτες τους. Μάλλον κέρδιζαν την κάθε μέρα, πιστεύοντας πως θα τα καταφέρουν και στο τέλος θα σωθεί η Κοινότητα, θα σωθεί η οικογένεια του καθενός και  θα διασωθούν οι νέοι βλαστοί με τα αρχαία ονόματα του Ισραήλ ή τα παλαιά ονόματα των Σεφαραδιτών. Το ίδιο ασφαλώς θα πίστευε και η Ερατώ, απόλυτα αφοσιωμένη στην προσπάθεια της να βοηθήσει, όσο μπορεί, για να κρατηθούν στην ζωή εκατοντάδες παιδιά. Έτσι στο τέλος της Κατοχής θα ήταν βέβαιη (και ικανοποιημένη) πως βοήθησε να σωθεί ένα πλήθος αγοριών και κοριτσιών των οποίων οι  οικογένειές  κατοικούσαν στην ίδια περιοχή με την δική της οικογένεια: στην Αγία Τριάδα, την γειτονιά της. Και μέσα σε αυτά πίστευε πως «εσώθησαν» περισσότεροι από εβδομήντα εβραιόπαιδες, ομοίως παιδιά της γειτονιά της και αυτά.

Σημειώσεις.

1. Τα Παιδικά Συσσίτια Αγίας Τριάδος δημιουργήθηκαν κατόπιν κοινής αποφάσεως του Εμπορικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, του Συνδέσμου Βιομηχάνων Μακεδονίας και του Εμπορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης. Την κεντρική ευθύνη είχε η συσταθείσα Επιτροπή Εμποροβιομηχανικού Παιδικού Συσσιτίου με πρόεδρο τον Στ. Γρηγοριάδη. Φαίνεται ότι η πρώτη ημέρα λειτουργίας των είναι η 5^η Απριλίου 1942 και τα σωζόμενα Κατάστιχα με τις Καταστάσεις των σιτιζομένων καλύπτουν το διάστημα Απρίλιος 1942 – Δεκέμβριος 1943 (λείπουν των μηνών Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου 1942 και του Ιουλίου 1943 – εάν τα συσσίτια λειτούργησαν αυτόν τον μήνα).

2. Εσώθησαν 4 Κατάστιχα - «Ε.Ε.Σ. Παιδικά Συσσίτια Αγ. Τριάδος * Κατάστασις Συττιζομένων». Φαίνεται ότι κάποιος[-α] από τους εργαζομένους στα Συσσίτια προετοίμαζε κάθε φορά το Κατάστιχο: έγραφε τα ονοματεπώνυμα των σιτιζομένων με αλφαβητική σειρά (σε γενικές γραμμές) και «χαράκωνε» καθέτως τις σελίδες, σημειώνοντας στο επάνω μέρος με αριθμούς, τις ημέρες ενός ή δύο μηνών. Έτσι κάθε μέρα σημειώνονται όσοι προσέρχονται να πάρουν το συσσίτιο και στο τέλος αθροίζεται το σύνολον. Αντέγραψα τα ονοματεπώνυμα, και τα στοιχεία για το καθένα παιδί, από το Κατάστιχο με τους σιτιζομένους κατά τους μήνες Νοέμβριο – Δεκέμβριο 1942. Ο δεύτερος αριθμός δίπλα στον αύξοντα είναι ο αύξων αριθμός του Καταστίχου. Επομένως, υπάρχουν 61 εβραιόπαιδες σε σύνολο 619 περίπου ελληνοπαίδων. Οι άλλοι 10 προστίθενται από την επομένη Κατάσταση των μηνών Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 1943 και ο αριθμός της αγκύλης είναι ο αριθμός μητρώου που έχει τώρα το κάθε παιδί. Έτσι οι αδελφοί Αμπαστάδο γίνονται δεκτοί στις 18 Δεκεμβρίου 1942 και αρχίζουν να συμμετέχουν στο συσσίτιο από τις 5 Ιανουαρίου 1943, ενώ ο Αλμπέρτος Ναμίας αρχίζει στις 23 Φεβρουαρίου 1943, λίγες μόνον ημέρες πριν διακοπεί η σίτιση από την Εστία όλων αυτών των παιδιών.

3. Στην πρώτη κατάσταση του μηνός Απριλίου 1942 οι εβραιόπαιδες είναι συνολικά 7, τρείς ξεκινούν σχεδόν από την αρχή [6 Απριλίου] και τέσσερες προστίθενται στις τελευταίες ημέρες του Απριλίου. Επτά παιδιά προστίθενται τον επόμενο μήνα Μάϊο και με αυτό τον τρόπο συμπληρώνεται ο συνολικός αριθμός [71] έως τις 23 Φεβρουαρίου 1943. Από τα παιδιά μία, η Αλέγρα Μ. Αγιάς, απουσιάζει από τις 11 Νοεμβρίου έως και την 26 Δεκεμβρίου, προσέρχεται τις τέσσερες τελευταίες ημέρες [27-31/12] και διαγράφεται από τον Ιανουάριο με απλή σημείωση τριών λέξεων: «Ασθενής Τύφος Απεβίωσε». Δύο κορίτσια, η Νταίζη Αλμαλέχ και η Ελβίρα Σουλέμα διαγράφονται τον Ιανουάριο, η πρώτη επειδή απουσιάζει αδικαιολογήτως και η δεύτερη επειδή πάσχει από τραχώματα. Ακόμη ένα κορίτσι η Μαρίκα Ουζιέλ έρχεται, με απουσίες, έως την 19^η Φεβρουαρίου και από την αρχή του Μαρτίου «Διαγράφεται [επειδή] απουσιάζει αδικαιολογήτως». Επίσης από την αρχή του Νοεμβρίου διαγράφεται ο Ισαάκ Σαλτιέλ επειδή και αυτός συνεχώς απουσιάζει. Η περιοχή της Αγίας Τριάδος κατοικείται, τότε, πυκνά από εβραϊκές οικογένειες και ο αριθμός των 71 παιδιών τους τα οποία συμμετέχουν στα συσσίτια της Εστίας δεν αντιστοιχεί στην αναλογία πληθυσμού  εβραίων και χριστιανών της περιοχής. Η εκτίμησή μου όμως είναι ότι, στις συνθήκες της εποχής, η παρουσία αυτών των παιδιών στα «χριστιανικά» συσσίτια της Εστίας αποτελεί ένα καλό σημάδι για τους υπευθύνους της Εστίας αλλά και για την Ερατώ Κοντού, την επί τόπου υπεύθυνον των συσσιτίων, η οποία ζούσε στην περιοχή και εγνώριζε καλύτερα τους ανθρώπους της (εβραίους και χριστιανούς) και τις συνθήκες της καθημερινής τους ζωής.

4. Εκτός από τα 4 Κατάστιχα σώθηκαν και μερικά σημειώματα σχετικά με την λειτουργία της Εστίας. Σε ένα από αυτά, η Ερατώ προτείνει 6 ονόματα παίδων (ίσως το μόνο σημείωμα με δική της πρόταση η οποία, φυσικά, έγινε αποδεκτή)  και τα αντιγράφω: Ταμπώχ Λουλού, 1930 * Ταμπώχ Έλλη, 1935 * Δημητρίου Κώστας, 1930 * Δαλκαράνη …. , 1936 *  Μουγιάλου Τασούλα, 1932,  * Πιτυλών Σιντό, 1934. Στο σημείωμα αυτό,  καθώς και σε μία «Συμπληρωματική Κατάσταση» με  περισσότερα από 150 ονοματεπώνυμα σημειώνεται και το έτος γεννήσεως των παίδων. Τα ακραία έτη γεννήσεων είναι τα έτη 1929  και 1936, αλλά η πλειοψηφία των παίδων γεννήθηκε ανάμεσα στα έτη 1930 και 1933. Στην Εστία δηλαδή σιτίζονται αγόρια και κορίτσια ηλικίας από 7 έως 14 ετών, κυρίως όμως 11 έως 14 ετών. Σώθηκε επίσης δίφυλλος «Κατάλογος» με γραμμένες δύο στήλες: «Σόλες» και «Παπούτσια». Περιέχονται 24 ονοματεπώνυμα παίδων στην πρώτη στήλη και 209 στην δεύτερη. Ανάμεσα στα ονόματα της δεύτερης υπάρχουν και 24 ονοματεπώνυμα εβραιοπαίδων. Ο Κατάλογος είναι γραμμένος με μελάνι και δίπλα σε αρκετά ονόματα σημειώνεται με μολύβι ένας αριθμός – το νούμερο των παπουτσιών που φορούσε το συγκεκριμένο παιδί. Τα ονόματα των εβραιοπαίδων διαγράφονται  όλα με μολύβι, γεγονός που σημαίνει ότι ο Κατάλογος πρέπει να συμπληρώθηκε στο τέλος του 1942, αλλά η διανομή των υποδημάτων να πραγματοποιήθηκε μετά τις 12 Μαρτίου 1943, μετά δηλαδή από την οριστική διακοπή της σιτίσεως των εβραιοπαίδων.

5. Ακόμη δύο «Ισραηλιτόπαιδες», οι αδελφοί Αμπαστάδο Ίνο και Ιάκωβος [1930 και 1934], προτείνονται και γίνονται δεκτοί στις 18 Δεκεμβρίου 1942, έξι μήνες μετά τον Ιούλιο (και το Σάββατο της Πλατείας Ελευθερίας) και μόνο ένα μήνα πριν από τον κρίσιμο Φεβρουάριο του επομένου έτους 1943. Αυτόν τον Δεκέμβριο έγινε το σημαντικότερο γεγονός του έτους για την Θεσσαλονίκη: η καταστροφή του Νεκροταφείου της Εβραϊκής Κοινότητος. Τον Φεβρουάριο καταφτάνουν από το Βερολίνο οι D. Wisliceny και A. Brunner και εγκαθιστούν το στρατηγείο τους στην περιοχή της Αγίας Τριάδος [Βελισσαρίου 42]. Αμέσως τίθενται σε εφαρμογή οι Φυλετικοί Νόμοι και με σπουδή ετοιμάζεται το διαμετακομιστικό γκέτο Χιρς, προκειμένου να εφαρμοσθούν όσα είχαν προγραμματισθεί.

6. Στην Κατάσταση, και στην ένδειξη επάγγελμα πατρός, φαίνεται το επάγγελμα του πατρός για τα 56 παιδιά από τα 71 συνολικά. Δύο αδέρφια η Μαίρη και ο Ελί Δαβ. Γκελεδή είναι θύματα πολέμου: ο πατέρας τους, Δαβίδ Γκελεδή, έπεσε, προφανώς, στον πόλεμο της Αλβανίας. 9 παιδιά είναι ορφανά και ο πατέρας άλλων 15 είναι άνεργος. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι οι γονείς των παιδιών  ασκούσαν αυτή την περίοδο τα αναγραφόμενα επαγγέλματα τους όπως: καπνοπώλης, κρεοπώλης, καπνεργάτης, μικροπωλητής κ.λ.π. Σημειώνω τέλος, για να το τιμήσω, το επάγγελμα του πατέρα της Χανόκα Χανανέλ: παλιατζής, όπως, σε ένα σημαντικό μέρος, είναι και το δικό μου και όπως ήταν το επάγγελμα που κατεξοχήν ασκούσαν εβραίοι στην προπολεμική Θεσσαλονίκη.

7. Τέλος, για να υπάρξει μία εικόνα του μεγέθους των συσσιτίων της Εστίας σημειώνεται ότι τα συσσίτια της Εκκλησίας με επί κεφαλής τον αρχιμανδρίτη Λεωνίδα Παρασκευόπουλο [πατέρα Λεωνίδα], που άρχισαν να λειτουργούν τον Φεβρουάριο του 1942, ξεκίνησαν με επτά μαθητές για να φτάσουν, όπως έχει γραφεί, στις 7000 σιτιζομένους μαθητές, φοιτητές και εργαζομένους, αγόρια και κορίτσια. Αλλά και η Matanot la Evyionim [δηλαδή η Ματανώθ που αναφέρεται στα Κατάστιχα της Εστίας] - τα συσσίτια τα οποία ίδρυσε η εβραϊκή «Συντονιστική Επιτροπή Έργων Πρόνοιας» στις αρχές του 1942, ξεκίνησαν με 200 σιτιζόμενα παιδιά για να φτάσουν, λίγο αργότερα, τα 2000. Στην Εστία άρχισαν να σιτίζονται στις πρώτες ημέρες του Απριλίου 1942 περίπου 300 παιδιά για να περάσουν στο τέλος του μηνός τα 530, ένας εξαιρετικά σημαντικός αριθμός παιδιών δηλαδή υποστηρίζεται με καίριο τρόπο από τα Συσσίτια της Εστίας Εμποροβιομηχάνων Αγίας Τριάδος αυτήν την περίοδο.

8. Συγκεντρωμένα στοιχεία – πρόσωπα και γεγονότα της εποχής μπορούν να βρεθούν, μεταξύ άλλων, και στο κείμενο της κ. Ρένας Μόλχο: «Προβλήματα ένταξης της Γενοκτονίας στη συλλογική εθνική μνήμη: Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης». Σημειώνω επίσης την διατριβή της κ. Μαρίας Καβάλα: «Η Θεσσαλονίκη στη Γερμανική Κατοχή (1941-1944): Κοινωνία, οικονομία, διωγμός Εβραίων»,  Ρέθυμνο, 2009 στην οποία περιέχεται και το κεφάλαιο: «Παιδικά συσσίτια και μέριμνα επισιτισμού». Και τα δύο κείμενα είναι προσβάσιμα στο διαδίκτυο.

9. Τα κατάστιχα και το άλλο υλικό ανήκουν στο αρχείο του υιού μου Νέστορος Καββαδά, ο οποίος με βοηθά με την παρουσία και τα λόγια του στη σύνταξη των μικρών αυτών κειμένων. Με ποικίλους τρόπους βοηθά και η κ. Ζωή Πολυζοπούλου, την οποία θέλω ιδιαιτέρως να ευχαριστήσω.

Κατάστασις   Εβραιοπαίδων σιτιζομένων στην Εστία Εμποροβιομηχάνων Αγίας Τριάδος
1[3]	Αβραάμ Μ[ωυΐς] Εριέττη	εργάτης	Αετοράχης 24
2[4]	Αγιάς Μωσέ [Μοσσέ] Αλέγρα	υπάλληλος	Συν/σμ. [=Συνοικισμός] 151 αρ.86	[1/43] Ασθενής Τύφος Απεβίωσεν
3[5]	Αγιάς Μωσέ [Μοσσέ] Μυριάμ		Συν/σμ. [=Συνοικισμός] 151 αρ.86
4[34]	Αλλαλούφ Ιωσ. Στέλλα	κρεοπώλης	Καραϊσκάκη 2
5[35]	Αλμαλέχ Χαΐμ Νταίζη	υπάλληλος Ληξιαρχείου	Μπιζανίου 50	[1/43] Διαγράφεται αδικαιολογήτως απουσιάζει
6[36]	Αλτσέχ Ηλ. Ραφαήλ	υπάλληλος Υφανέτ [=εργάτης]	Παπάφη 16
7[52]	Άντζελ Λ[εών] Ντόλλη	εργάτης [=άνεργος ηλεκτρολόγος]	Θεαγ. Χαρίσση 137
8[53]	Άντζελ Λ[εών] Μάττη	εργάτης	Θεαγ. Χαρίσση 137
9[62]	Αρριρέ Γαβρ. Αλμπέρτος	ψαρράς	Κατσιμίδη 29
10[63]	Ασέρ Ιωσ[ήφ] Μαρσέλ	υπάλληλος	Σαδή Λεβή 17
11[67]	Αττάς Αβρ. Εστέρ	διευθυντής εκπαιδευτηρίων Καζές	Αθαν. Διάκου 45
12[75]	Βαρσάνο Βιδ. Πέπο	ορφανός	Γαμβέττα 62
13[83]	Βεϊσσή Αβρ. Σολομών	καπνεργάτης	Αετοράχης 17
14[122]	Γκατένιο Ισ. Τζαίνη	ορφανή	Εδμ. Ροστάν 15
15[123]	Γκελεδή Δαβ. Μαίρη	Θύμα πολέμου	Κωνσταντινουπόλεως 24
16[124]	Γκελεδή Δαβ. Ελί		Κωνσταντινουπόλεως 24
17[167]	Ζαραγιά Μπ. Νταίζη	άνεργος	Σπάρτης 13
18[186]	Ιωσσέφ Σαμ[ουήλ] Ισαάκ	ορφανός	Μακεδονίας 10
19[[187]	Ιωσσέφ Σαμ[ουήλ] Λεβή		Μακεδονίας 10
20[246]	Κοέν Μ. Ιωσήφ	υπάλληλος ποτοποιείου	Παρασκευοπούλου 43
21[247]	Κοέν Μ. Ρασέλ		Παρασκευοπούλου 43
22[285]	Λεβή Λεών Έλλη	τελωνειακός	Μιαούλη 76
23[286]	Λεβή Ησαΐα Ισαάκ	μικροπωλητής	Γαμβέττα 3
24[320]	Ματαλόν Ι[ακώβ] Μόρδο [=Μόρντο]	καστανάς	Φ.Ο. αρ.2
25[321]	Ματαλόν Ι[ακώβ] Ντόρα		Φ.Ο. αρ.2
26[322]	Ματαλόν Μαρ. Ριρή	Ε.Ζ.Θ.	Αμαλίας 9
27[351]	Μπαρούχ Ααρ. Ισαάκ	υπάλληλος	Συν/σμός [=Συνοικισμός] 151/129
28[358]	Μπενσουσάν Ιωσ. Ζακ [Ισαάκ]	Ηλεκτρολόγος	Κωνσταντινουπόλεως 61
29[359]	Μπενσουσάν Ιωσ. Αβραάμ		Κωνσταντινουπόλεως 61
30[360]	Μπενφοράδο Σαμ Πέπο	άνεργος	Σερρών 12
31[373]	Μορδοχάι Μεντές Ιωνάς	άνεργος	Γαμβέττα 3
32[374]	Μορδοχάϊ Μεντές Λούτσια		Γαμβέττα 3
33[374α]	Ναάρ Σολ. Αλίς	μικροπωλητής	Αρχ. Μουσείου 27
34375]	Ναάρ Ιωσ[ήφ] Μπέρτα [Αλμέρτα]	ορφανή	Λ[εωφόρος] Στρατού 23
35[379]	Ναχμίας Ισ. Αλμπέρτος	ορφανός	Ιωαννίνων 21
36[397α]	Νισίμ Δ[αυϊδ] Σολομών	[γαλατάς]	Θ[εαγένους] Χαρίσση 69
37[397β]	Νισίμ Δ[αυϊδ] Σαμπετάϊ		Θ[εαγένους] Χαρίσση 69
38[402]	Ουζιέλ Μωυΐς Μαρίκα	υποδηματοποιός	Γαμβέττα 15	[3/43] Διαγράφεται απουσιάζει αδικαιολογήτως
39[470]	Παπουσάδο Μ. Ρίτα	άνεργος	Β[αρώνου] Χιρς (Λαμίας 4)
40[471]	Παπουσιάδης Μ. Ιάκωβος		Β[αρώνου] Χιρς (Λαμίας 4)
41 [472]	Παπουσιάδης Μ. Ισαάκ		Β[αρώνου] Χιρς (Λαμίας 4)
42[482]	Πιτιλόν[ών] Συντ[δ]. Μωυΐς	εργάτης	Περδίκα 46
43[505]	Σαδή Ι. Ασσέρ	ορφανός	Γαμβέττα 11
44[506]	Σαδή Ι. Αβραάμ	ορφανός	Γαμβέττα 11
45[507]	Σαλαμών Σ. Σαμουέλ	Καφετζής [=ιδιοκτήτης καφενείου]	Περδίκα 11 [ή Περδίκα 81]
46[508]	Σαλτιέλ Σ. Λίνα	άεργος	Σερρών 18
47[509]	Σαλτιέλ Χασδάϊ Ισαάκ		Χορτατζήδες 9Α	διαγράφεται συνεχώς απουσιάζει
48[510]	Σάμπη[ς] Δ. Αττόν	άεργος	Περδίκα 99
49[526]	Σουλέμα Δαβ. Ελβίρα	φαρμακοποιός	Αθηνών 6	[1/43] Διαγράφεται πάσχει από τραχώματα
50[527]	Σουλέμα Δαβ. Νταίζη		Αθηνών 6
51[552]	Στουμς Ι. Σαρρίκα	άνεργος	Κατσιμίδη 27
52[560β]	Σαντόκ Υβόνη	[ορφανή;]	[Εθελοντών ΙΙ]
53[561]	Ταμπώχ Ηλ[ία] Λουλού	άνεργος	Αθηνών 28
54[562]	Ταμπώχ Ηλία  Έλλη		Αθηνών 28
55[569]	Τίβολλυ Ισ[αάκ] Έττυ	καπνοπώλης	Συν/σμ. [=Συνοικισμός] 151/44
56[614]	Χαΐμ Ισ[αάκ] [Πιλή]	διδάσκαλος	Συν/σμ. [=Συνοικισμός] 151/20
57[615]	Χαΐμ Ααρών Μαργκό		Θ. Χαρίσση 139
58[616]	Χαΐμ Ααρών Σαρρά		Θ. Χαρίσση 139
59[617]	Χαλέουα Ι. Διαμάντω	άεργος	Φ.Π. 12
60[618]	Χανανά Λεων. Ευγενία	έμπορος ψιλικών	Γαριβάλδη 26
61[619]	Χανανέλ Αρ. Χανόκα	παλιατζής	Φ.Π. 19
62[22934]	Αμπαστάδο Ίνο
63[22935]	Αμπαστάδο Τζάκος
64[27052]	Αλεβή Μ. Ρασέλ		Σαρανταπόρου 22
65[29351]	Γιακοέλ Μωρίς
66[24750]	Ελιέζερ Π. Όρο		Θ. Χαρίσση 55
67[24751]	Ελιέζερ Π. Γιουδά		Θ. Χαρίσση 55
68	Λεβή [Ιακώβ] Λεών		Συν/σμός 151
69	Ναμίας Ισ. Νταίζη		Ιωαννίνων 21
70	Ναμίας Μωσ. Αλμπέρτος		Μπιζανίου 35
71[29346]	Σαδή Ι. Έλλη		Γαμβέττα 111